آکادمی سخنوران

آموزش فن بیان و سخنرانی و تکنیک‌های ارتباطی-بخش نهم

. ضروریات سکوت

در فرهنگ ارتباطی هر جامعه‌‌ای توصیه به امر سکوت شده است و بنابر دلایل متعددی چه اخلاقی و یا حتی اجتماعی این امر سفارش شده و مورد توجه قرار گرفته است. کاملاً با بررسی دقیق معلوم می‌گردد که سکوت در ارتباط و گفتار امری است لازم و حتمی که به ضروریاتی انجام آن واجب است. در فرهنگ ایرانی اسلامی ما نیز این مسئله همواره مورد توجه بوده و الزاماتی برای آن مطرح شده که در اینجا موارد ضرورت آن در شرایط مختلف یا به نوعی انواع سکوت معرفی می‌گردد.

ـ سکوت مانع از پشیمانی و ایمنی ساز وجود: این سکوت بسیار مهم است و رایج و هر انسان خردمندی باید از آن در مواقع لازم استفاده کند. در بسیاری مواقع گفتن برخی حرفها و سخنان گوینده‌ی سخن را به مخاطره می‌اندازد و یا حتی سخنانی باعث تباهی امری گردیده و رابطه‌ای و یا حتی نتیجه‌ای را از بین می‌برد که در این نوع مواقع این نوع سکوت می‌تواند راهگشا باشد.

صائب تبریزی می‌فرماید:

هرکه را تیغ زبان نیست به فرمان صائب
عاقبت کشته‌ی شمشیر زبان می‌گردد
 

ـ سکوت آبروداری: فرد پرگوی و پرسخن و کسی که اصرار زیادی به سخن گفتن و صحبت کردن مدام در شرایط مختلف دارد امکان دارد هر چیزی بگوید و از آبروی خود در نظر دیگران بکاهد که زیاده‌گویی به نفع هیچ‌کس تمام نمی‌گردد. مهمتر آنکه در برخی مواقع سخن گفتن در موردی ضعف‌ها و نقائص فردی را آشکار می‌سازد و سبب از بین رفتن آبرو خواهد شد که در اینجا سکوت آبروداری توصیه می‌گردد.

فردوسی شاعر بزرگ حماسه‌سرای می‌فرماید:

که بر انجمن مرد بسیار گوی
بکاهد به گفتار خود آبروی
 

 

 

 

و یا مرحوم ملک‌الشعرای بهار نیز فرموده‌اند:

سخن جز به آئین دانش مگوی
که نزد شهان باشدت آبروی
 

 

 

 

ـ سکوت مانع از بیهوده گویی: سخن باید بر اساس آگاهی و دانش صاحب سخن باشد  ودر غیر اینصورت سخن گفتن، بیهوده‌گویی است و باید به یاد داشت که سخن سالم، مبتنی بر دانش، تجربه، آگاهی و فضیلت یک فرد است همچنانکه همه‌ی ما این کلام زیبا را به یاد داریم که:

کم گوی و گزیده گوی چون دُر
تا ز فضل تو جهان شود پُر
 

 

 

 

و یا آنکه صائب تبریزی می‌فرماید:

لب ببند از گفت‌وگوی پوچ، مانند حباب
چون صدف کن گوهر سیراب را گرد آوری
 

 

 

 

ـ سکوت مانع از رنجش خاطر دیگران: بسیاری از گفته‌ها و سخنان در هنگام گفتگو سبب‌ساز رنجش خاطر و آزرده‌دلی دیگران می‌گردد که در اینجا امر به سکوت می‌شود و نمی‌باید سخنی گفت که باعث این اتفاق گردد که هدف رابطه، دوستی است و نه دشمنی.

صائب می‌فرماید:

از ره حرف بود رنجش مردم صائب
کس ندیدیم که دشمن شود از خاموشی
 

 

 

 

ـ سکوت برای فهمیدن: در یک ارتباط سالم و سازنده لازم است در بسیاری مواقع سکوت نموده و در عوض به خوبی به سخن دیگران گوش فرا دهیم تا بدین وسیله به منظور و مقصود سخن آنان پی ببریم.

بیدل دهلوی فرموده است:

گفت‌وگو از معنی تحقیق دارد عاقلت
اندکی خاموش شو تا دل، زبان پیراکند
 

 

 

 

ـ سکوت فاضل مآبانه: اساساً سکوت خردورزانه برای آدمی شأن و مقام می‌آفریند و حتی هنگامی که در حال گوش‌دادن به چیزی است سکوت فاضل مآبانه می‌تواند موقعیت فرد ساکت را نسبت به ناطق افزایش دهد.

اهلی شیرازی می‌فرماید:

لب بسته شد هر کس که او، دانا شد از اهل نظر
غوغای بحث مدعی از غایت نادانی است
 

 

 

 

ـ سکوت برای انتقال پیام: بسیاری مواقع سخن دیگر کارساز نیست و تأثیری نمی‌گذارد و در اینجاست که این نوع سکوت خود پیام است. در فرهنگ ارتباطی سکوت می‌تواند معانی گوناگونی را به دیگران منتقل کند و حتی گاهی اعتراض نیز می‌تواند با سکوت انجام شود.

نظیری نیشابوری می‌فرماید:

هزار گونه شکایت به ضمن خاموشی است
به ناله‌ای که ندارد اثر چه کار مرا
 

 

 

 

و یا می‌گوید:

نمی‌گردید کوته رشته معنی، رها کردم
حکایت بود بی‌پایان به خاموشی ادا کردم
 

 

 

 

ـ سکوت به علت ناموجه بودن طرف رابطه: اگر طرف رابطه انسان نامناسب و ناموجه و نامعقولی است می‌باید که حتماً در این جا سکوت نمود چرا که حرف زدن و صحبت نمودن نه تنها کمکی نمی‌نماید که حتی می‌تواند باعث تحقیر و تخریب شخصیت آدمی هم گردد.

جناب مولانا فرموده است که:

ما سمیعیم و بصیریم و خوشیم
با شما نامحرمان ما خامُشیم
 

 

 

 

مشخص می‌شود که رعایت سکوت امری است لازم و قطعی که باید به ضرورت در شرایط مختلفی که مطرح شد رعایت گردد تا به سلامت و سازندگی رابطه مساعدت نماید. 

آموزش تکنیک‌های ارتباطی و فن بیان و سخنرانی-پیشگفتار

آموزش تکنیک‌های ارتباطی و فن بیان و سخنرانی-بخش اول

 
 
 
 
 
 
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت نزد موسسه سخنوران محفوظ می باشد .